LPG en fijnstof uitstoot de feiten
Ken je dat gevoel? Je staat bij de pomp en ziet de prijs van benzine weer stijgen.
Veel automobilisten kijken dan naar LPG, oftewel autogas. Het is goedkoper en zou beter zijn voor het milieu.
Maar klopt dat wel? Zeker als het gaat om fijnstof, dat kleine, onzichtbare spul dat zo schadelijk is voor je longen. Er gaat veel verhalen rond over LPG.
De een zegt dat het schoner is, de ander beweert dat het juist meer roet produceert. Laten we de feiten op een rijtje zetten, zonder ingewikkelde technische taal, maar wel scherp en duidelijk.
Wat is LPG eigenlijk?
LPG staat voor Liquified Petroleum Gas. In gewoon Nederlands: vloeibaar aardgas. Het is een mengsel van propaan en butaan, een restproduct dat overblijft bij het winnen van aardolie en aardgas.
Onder druk wordt het vloeibaar en zit het in een tank onder je auto.
Wanneer je rijdt, verdampt het gas en gaat het de motor in. Het is een beetje te vergelijken met de gasfles die je misschien thuis hebt voor de barbecue, maar dan in het groot en speciaal gemaakt voor je auto. In Nederland is LPG, of autogas, al decennia een populaire brandstof, vooral vanwege de lagere accijns en dus een lagere brandstofprijs aan de pomp.
Fijnstof: De onzichtbare vijand
Fijnstof is een lastig dingetje. Je ziet het niet, maar het zit overal in de lucht.
Wetenschappers noemen het PM2.5. Dat betekent Particulate Matter (deeltjes) kleiner dan 2,5 micrometer. Om je een idee te geven: een mensenhaar is ongeveer 50 micrometer dik.
Fijnstofdeeltjes zijn dus tien keer dunner dan een haar. Deze kleine deeltjes komen uit allerlei bronnen: uitlaatgassen van auto’s, industrie, houtkachels en zelfs van slijtende banden en remmen.
Het gevaar zit 'm in de grootte. Omdat ze zo klein zijn, kunnen ze diep in je longen doordringen en zelfs in je bloedbaan terechtkomen. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, van astma tot hart- en vaatziekten. Reden genoeg dus om te kijken welke brandstof hier het minste aan bijdraagt.
Hoeveel fijnstof stoot LPG uit?
Hier wordt het interessant. Het antwoord op de vraag of LPG meer of minder fijnstof uitstoot dan benzine of diesel, is niet zwart-wit.
Het hangt namelijk enorm af van de technologie in de motor. Er is een groot verschil tussen oude en nieuwe LPG-systemen. Vroeger, en dan hebben we het over systemen die gebaseerd zijn op een carburateur, kon LPG juist meer fijnstof produceren dan benzine. De verbranding was minder efficiënt, wat leidde tot meer onverbrande deeltjes die de uitlaat verlieten.
Sommige studies lieten zien dat een ouderwetse LPG-installatie tot wel 20% meer fijnstof kon produceren dan een vergelijkbare benzinemotor. Dat is een aanzienlijk verschil.
De rol van directe injectie
Echter, de technologie staat niet stil. Moderne LPG-systemen zijn heel anders.
Ze maken gebruik van elektronische injectie, net als bij benzineauto’s. Dit zorgt voor een veel schonere verbranding. De grootste verbetering in de LPG-wereld is de komst van directe injectie.
Bij oude systemen werd het gas in de uitlaat of in de inlaat gespoten, wat de verbranding bemoeilijkte. Bij directe injectie wordt het LPG rechtstreeks in de verbrandingskamer van de motor gespoten, onder hoge druk.
Dit zorgt ervoor dat het gas veel fijner wordt verneveld en beter mengt met de lucht. Het gevolg? Een efficiëntere verbranding en veel minder onverbrande deeltjes. Moderne LPG-motoren met directe injectie kunnen een fijnstofuitstoot hebben die vergelijkbaar is met, of zelfs lager ligt dan, die van een moderne benzinemotor.
De kracht van de ECU
Een ander cruciaal onderdeel is de Electronic Control Unit (ECU), oftewel de computer van de motor.
Bij moderne LPG-installaties is deze ECU zeer geavanceerd. Hij meet continu zaken als motortemperatuur, toerental en belasting.
Op basis van deze gegevens wordt de hoeveelheid LPG precies afgestemd op wat de motor op dat moment nodig heeft.
Dit voorkomt een te rijk of te arm mengsel, wat vroeger vaak leidde tot extra uitstoot van roet en fijnstof. Merken als Prins, BRC en Tomasetto, die veel voorkomen in Nederland, hebben hun systemen de afgelopen jaren sterk verbeterd op dit gebied.
Vergelijking: LPG vs. Benzine vs. Diesel
Laten we de drie grote brandstoffen naast elkaar leggen wat betreft fijnstof. Diesel: Traditioneel gezien is de dieselmotor de grootste boosdoener als het gaat om fijnstof.
Door de hoge compressie en de aard van de brandstof ontstaat er bij verbranding roet (carbon).
Moderne diesels zijn uitgerust met roetfilters (DPF) die dit grotendeels tegenhouden, maar zonder dit filter of bij een defect is de uitstoot hoog. Ook oude diesels stoten veel fijnstof uit. Benzine: Een moderne benzinemotor met directe injectie (GDI) is erg efficiënt, maar kan onder bepaalde omstandigheden (zoals koude starts of zware belasting) ook fijnstof produceren.
Over het algemeen ligt de fijnstofuitstoot van een benzinemotor lager dan die van een diesel zonder roetfilter. LPG: Een moderne LPG-auto met directe injectie zit qua fijnstofuitstoot ongeveer op hetzelfde niveau als een vergelijkbare benzinemotor.
Het is belangrijk om te weten dat LPG van nature een schonere brandstof is dan benzine wat betreft de samenstelling (minder koolstofatomen), maar de verbrandingstechniek is doorslaggevend. In de praktijk betekent dit dat een LPG-auto met de nieuwste technologie zeker schoner is dan een oude diesel, maar vaak net zo schoon als een moderne benzineauto.
Andere uitstoot: CO2 en Stikstofoxiden (NOx)
Hoewel fijnstof belangrijk is, is het niet het hele verhaal. Zo is er ook het hardnekkige verhaal over vermogensverlies op LPG, maar dat behoort inmiddels tot het verleden. LPG heeft ook voordelen op andere gebieden.
CO2 (Koolstofdioxide): LPG stoot ongeveer 10% minder CO2 uit dan benzine. Dit komt omdat LPG een hogere energiedichtheid heeft en een gunstigere milieuprestatie vergeleken met benzine heeft door de koolstof-waterstof verhouding.
Dit is gunstig voor de opwarming van de aarde. NOx (Stikstofoxiden): Dit zijn schadelijke gassen die bij hoge temperaturen ontstaan. LPG verbrandt koeler dan diesel en produceert daarom over het algemeen minder NOx.
Dit is een groot pluspunt voor de luchtkwaliteit in steden. CO (Koolmonoxide): Ook de uitstoot van koolmonoxide is bij een goed afgestelde LPG-installatie vaak lager dan bij benzine.
Technologische ontwikkelingen die helpen
De fijnstofuitstoot van LPG wordt steeds lager door innovaties. Fabrikanten zoals VAG (Volkswagen Group), Ford en Renault bieden steeds vaker fabrieks-LPG aan of werken samen met gespecialiseerde bedrijven.
- Verbeterde verbrandingskamers: De vorm van de verbrandingskamer is cruciaal. Moderne LPG-motoren hebben een ontwerp dat de turbulentie van het gasmengsel optimaliseert, wat leidt tot een completere verbranding en minder fijnstof.
- Katalysatoren: Hoewel LPG van nature al schoner is, worden er steeds betere katalysatoren gebruikt die eventuele restdeeltjes verder afbreken.
- Meerkleppentechniek: Door meer kleppen per cilinder te gebruiken, wordt de luchtstroming verbeterd, wat de verbranding ten goede komt.
Kosten, Beschikbaarheid en Praktijk
Naast techniek speelt de portemonnee een rol. De aanschaf van een LPG-installatie kost geld, maar het levert ook snel wat op.
Prijs: Een complete LPG-installatie, inclusief montage, kost tussen de €1.500 en €3.000, afhankelijk van het merk en het type auto. Dit lijkt veel, maar door de lagere brandstofprijs (vaak de helft van de benzineprijs) verdien je dit snel terug. Rijd je meer dan 15.000 kilometer per jaar, dan is LPG vaak al voordeliger binnen een paar jaar.
Beschikbaarheid: In Nederland is LPG goed verkrijgbaar. Er zijn ongeveer 400 tot 500 tankstations waar je terecht kunt.
Dit is minder dan bij benzine, maar voldoende voor de meeste rijdende Nederlanders. Bedrijven als Tinelli, AGI en Prins hebben een uitgebreid netwerk van installateurs. Keuring en APK: Een LPG-installatie moet voldoen aan de wettelijke eisen en wordt gekeurd. De cilinder moet eens in de 10 jaar worden gekeurd. Dit is belangrijk voor de veiligheid en de uitstootnormen.
De toekomst van LPG
Is LPG de brandstof van de toekomst? Misschien niet voor eeuwig, maar zeker voor de komende jaren wel.
De technologie wordt schoner en de vraag naar betaalbare mobiliteit blijft. Er wordt veel onderzoek gedaan naar biopropaan, een duurzamere vorm van LPG.
Dit zou de CO2-voetafdruk verder kunnen verkleinen. Daarnaast zullen de emissienormen (zoals Euro 6 en straks Euro 7) de industrie dwingen om de fijnstofuitstoot nog verder te verlagen. Moderne LPG-systemen kunnen hieraan voldoen.
Elektrisch rijden is de grote concurrent, maar voor mensen die geen laadpaal hebben of lange afstanden rijden, blijft LPG een uitstekend alternatief. Het combineert het gemak van een brandstofauto met een schonere uitstoot dan diesel en een lagere prijs dan benzine.
Conclusie: Is LPG schoon?
Als we kijken naar fijnstof, dan is het antwoord: Ja, maar met een voorwaarde.
Een moderne LPG-auto met directe injectie en een goed afgestelde ECU stoot minder fijnstof uit dan een oude diesel en vergelijkbaar met een moderne benzinemotor. De oude, simpele LPG-systemen uit de jaren 90 stoten meer fijnstof uit, maar deze systemen worden steeds zeldzamer.
Voor de bewust rijder die wil besparen en toch schoon wil rijden, is LPG een sterke keuze. Het is een brandstof die zich heeft bewezen, en dankzij nieuwe technieken is het een optie die niet meer onderdoet voor benzine wat betreft fijnstofuitstoot. Veel hardnekkige mythen over LPG zijn inmiddels ontkracht; het gaat niet om de brandstof alleen, maar om de techniek erachter. En die techniek is de afgelopen jaren flink verbeterd.